Hoeveel verbruikt online entertainment in Nederland? Datacenters, online casino’s en slots geanalyseerd

Online entertainment voelt vluchtig. Je streamt een serie, opent een game of logt in bij een online casino, en het lijkt of er niets tastbaars gebeurt. Toch draait al dat digitale vermaak op fysieke infrastructuur die stroom verbruikt, en op geld dat consumenten daadwerkelijk uitgeven. Dat geldt voor streamingdiensten en games, maar ook voor online casinos, waar digitale interactie, betaalstromen en servercapaciteit samenkomen in één vorm van online vrijetijdsbesteding. In dit artikel brengen we allebei die vormen van verbruik in beeld met uitsluitend verifieerbare cijfers van het CBS, de Kansspelautoriteit en Holland Casino. Waar cijfers ontbreken, zeggen we dat er eerlijk bij.

Datacenters: de fysieke ruggengraat van online vermaak

Alles wat online gebeurt, van streaming tot online gokken, wordt verwerkt en opgeslagen in datacenters. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) verbruikten datacenters in Nederland in 2024 samen 5.100 gigawattuur (GWh) elektriciteit, oftewel 4,6 procent van het totale Nederlandse elektriciteitsverbruik. Ter vergelijking: dat staat gelijk aan het stroomverbruik van bijna twee miljoen huishoudens.

Die groei is fors. In 2021 lag het aandeel nog op 3,3 procent, met een levering van 3,73 miljard kilowattuur. In 2024 was dat gestegen tot ruim 5 miljard kilowattuur, een toename van 37 procent in drie jaar tijd. Het CBS telt in Nederland ongeveer 200 datacenters, waarvan de meeste rond Amsterdam liggen. Opvallend is de concentratie: een groep van ongeveer 45 grote datacenters is samen goed voor circa 90 procent van al het stroomverbruik in deze sector.

In internationaal perspectief is het Nederlandse aandeel gematigd. Volgens de Dutch Data Center Association gebruiken datacenters in Denemarken circa 16 procent en in Ierland zelfs circa 25 procent van de nationale elektriciteit. Toch groeit de vraag verder. Netbeheerders houden er rekening mee dat datacenters richting 2030 mogelijk 15 procent van het stroomverbruik voor hun rekening nemen, terwijl het Planbureau voor de Leefomgeving uitgaat van ongeveer 10 procent.

Waarom online gokken lastig apart te meten is

Hier is een belangrijke nuance. Het CBS meet het verbruik van datacenters als geheel, niet per toepassing. Er bestaat dus geen officieel, geïsoleerd cijfer voor hoeveel stroom specifiek online casino’s, streamingdiensten of games verbruiken. Iedereen die zo’n exact getal presenteert, baseert zich op schattingen, niet op geregistreerde meetdata. Wat we wel weten, is hoe groot de online gokmarkt economisch is, en dat die volledig op deze digitale infrastructuur draait.

De omvang van de online gokmarkt in cijfers

Sinds de Wet Kansspelen op afstand op 1 april 2021 in werking trad en de legale markt in oktober 2021 openging, is online gokken in Nederland een stevige sector geworden. De Kansspelautoriteit (Ksa) meet de omvang aan de hand van het brutospelresultaat, oftewel de inzet minus de uitgekeerde prijzen.

Volgens de Ksa bedroeg dat online brutospelresultaat in 2023 zo’n 1,39 miljard euro, tegenover 1,08 miljard euro in 2022. In het tweede kwartaal van 2024 werd met 393 miljoen euro het hoogste kwartaalresultaat sinds de legalisering genoteerd, mede door het Europees Kampioenschap voetbal. De groei vlakt daarna wel af: de totale kansspelmarkt groeide in 2024 met 4,9 procent, tegen 28,9 procent een jaar eerder.

Om het geheel in perspectief te plaatsen: de totale legale kansspelmarkt in Nederland, inclusief loterijen, sportweddenschappen en fysieke casino’s, had in 2023 volgens de Ksa een brutospelresultaat van ongeveer 4 miljard euro. Landgebonden casinospelen, dus speelautomaten en tafelspelen samen, waren goed voor 33 procent van die markt, loterijen voor 30 procent en sportweddenschappen voor 9 procent. De gemiddelde volwassen Nederlander gaf in 2023 zo’n 272 euro per jaar uit aan kansspelen. In termen van deelname telde de markt in 2023 ongeveer 1,1 miljoen spelersaccounts, en in de eerste helft van 2024 schatte de Ksa het aantal actieve accounts op circa 795.000, ongeveer 5,4 procent van de volwassen bevolking.

De fysieke kant: casino’s en slots in Nederland

Naast de digitale markt bestaat er nog altijd een tastbare, energie-intensieve kant. Holland Casino is de enige vergunninghouder voor landgebonden casinospelen in Nederland. Volgens het eigen jaarverslag beschikte het staatsbedrijf in 2024 over veertien vestigingen met in totaal ruim 360 speeltafels en 6.250 speelautomaten. Na de sluiting van de vestiging in Zandvoort per 1 februari 2025 bleven er dertien vestigingen over.

Die fysieke locaties trokken in 2024 samen 5,2 miljoen bezoeken van 1,1 miljoen unieke bezoekers, met een gemiddelde besteding van 135 euro per bezoek. Financieel zijn de slots dominant: meer dan de helft van de omzet van Holland Casino komt uit speelautomaten, terwijl tafelspelen goed zijn voor 31,6 procent. De totale brutobaten kwamen in 2024 uit op 784 miljoen euro, en het bedrijf droeg dat jaar 222,6 miljoen euro kansspelbelasting af aan de Rijksoverheid.

Een fysiek casino verbruikt uiteraard energie op een heel andere manier dan een server. Denk aan verlichting, klimaatbeheersing en duizenden draaiende speelautomaten. Holland Casino publiceert geen los totaalcijfer voor zijn elektriciteitsverbruik, maar er zijn wel relevante signalen. Zo stopte het bedrijf in 2024 met het 24 uur per dag aanbieden van kansspelen in Rotterdam en Amsterdam-West, en werd de vestiging in Utrecht in het jaarverslag geprezen om haar duurzaamheidsinitiatieven.

Digitaal versus fysiek verbruik

Wat de cijfers laten zien, is een verschuiving. De online omzet van Holland Casino daalde van 116 miljoen euro in 2023 naar 85,2 miljoen euro in 2024, vooral door de invoering van stortingslimieten per 1 oktober 2024. Tegelijk stijgt de druk op de sector door een oplopende kansspelbelasting, die per 1 januari 2025 van 30,5 naar 34,2 procent ging en per 1 januari 2026 naar 37,8 procent.

De bredere trend is dat entertainment steeds verder digitaliseert, waardoor het energieverbruik verschuift van fysieke locaties naar datacenters. Dat verklaart waarom het stroomverbruik van datacenters volgens het CBS sneller groeit dan het gemiddelde, terwijl het aantal fysieke casino’s in Nederland juist afneemt. Elektriciteit vormt volgens de Dutch Data Center Association ongeveer 20 procent van het totale energieverbruik in Nederland, een aandeel dat al bijna twintig jaar stabiel is, maar waarbinnen digitale infrastructuur een steeds groter deel opeist.

Online entertainment is dus alles behalve gratis, ook als je er niets voor betaalt. Het verbruikt stroom in datacenters en geld in de portemonnee van de speler, en beide vormen groeien mee met onze digitale gewoontes.

Welke van deze twee vormen van verbruik vind jij zorgwekkender voor de toekomst: de stijgende energievraag van datacenters of de bedragen die Nederlanders online uitgeven?